Değer Kaybı Nedir?
Değer kaybı, kaza yapan aracın kaza meydana gelmeden önceki piyasa değerinden kaza yapıp onarıldıktan sonraki 2.el piyasasındaki düşüş değerine denir. Araç, kaza yaptıktan sonra eskisini aratmayacak şekilde düzeltilse bile TRAMER kayıtlarında hasarlı olarak görülür bu sebeple 2.el piyasasında değer kaybı yaşar, orijinalliğinde ve ekonomik değerinde düşüş yaşanır. Bunun yanında her zaman aracın orijinal parçalarla tamir edilmemesi mümkün olmayabilmektedir. Bu tür bir durumun meydana gelmesi halinde de yine değer kaybı meydana gelecektir.
Değer kaybı, kaza yapan aracın kaza meydana gelmeden önceki piyasa değerinden kaza yapıp onarıldıktan sonraki 2.el piyasasındaki düşüş değerine denir.
Kazada hasar masrafları ödense bile araç değer kaybı yaşar. Bu yüzden hukukumuzda değer kaybı denilen bir kavram vardır. Kavram kanunlarımızda yer almasa da Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2016/5661 K. künyeli kararında şu şekilde tanımlanmıştır; “Kaza yapan ve onarılan bir aracın değerindeki düşüşe “araç değer kaybı” denilmektedir. Değer kaybı zararı, aracın olay tarihindeki hasar değeriyle hasarı giderildikten sonra (tamir edilmiş hali ile) edeceği değer arasındaki farktan ibarettir.”
Değer kaybının belirlenmesinde kaza tutanakları, aracın hasara ilişkin resimleri, hasarın onarımı sonrasındaki resimleri, onarımın yapıldığı yer, kullanılan parçalar gibi hususlar önem taşımaktadır. Uygulamada değer kaybı hesaplamaları, teknik bilgi gerektirmesi nedeniyle eksperler ve bilirkişiler tarafından yapılmaktadır.
Değer Kaybı Kimlerden Talep Edilebilir?
Kazada kişinin kusuru oranında, trafik sigortası mağdur olan tarafın araç değer kaybını telafi etmek zorundadır. Yani araç değer kaybını, trafik sigortası karşılar. Araçta kasko bulunuyor ve kasko sözleşmesinde değer kaybına ilişkin bir madde varsa değer kaybı kaskodan da talep edilebilir.
Değer Kaybı İçin Nereye Başvurulabilir?
Kazanın meydana gelmesinde kusursuz taraf, araçta meydana gelen değer kaybının karşılanması için ekspertiz raporu alarak değer kaybına sebep olan tarafa dava açabilir ya da bu kaybın karşılanması için Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru yapabilir. Yetkili ve görevli mahkemelere baktığımız zaman; Araç değer kaybı davaları Türk Borçlar Kanunu’ndaki haksız fiil sorumluluğuna dayanır. Araç değer kaybının dava yolu ile talep edilmesi gerekir. Dava yolu ile talep edilebilmesi için ilgili kusurlu aracın sigorta şirketine başvuru yapılması zorunlu bir koşuldur. Araç değer kaybında tarafların tacir veya tüketici olması pek çok farklı ihtimali ortaya çıkarmaktadır. Haksız fiilden kaynaklanan tazminat davalarında görevli mahkeme, genel hukuk mahkemesi olan asliye hukuk mahkemesidir. Ancak dava sigorta şirketine karşı açılacaksa görevli mahkeme Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca Asliye Ticaret Mahkemeleridir. Eğer araç sürücüsüne ya da aracın sahibine açılacaksa ve bu kişiler tacir değilse aynı zamanda sigorta şirketi de hasım gösterilmeyecekse davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde açılması gerekir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru Usulü ve Şartları Nelerdir?
Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmadan veya dava yoluna girmeden önce karşı aracın Sigorta Şirketine yazılı başvuru dava şartı ve zorunluluktur. Aksi halde mahkeme dava şartı yokluğu nedeniyle davayı usulden reddedecektir. Sigorta Şirketine başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.
Başvuru, tahkim komisyonunun internet sitesinden, sayfada bulunan revize dilekçesi doldurularak yapılır. Başvuruda dikkat edilmesi gereken husus sitede istenilen belgelerin eksiksiz bir şekilde başvuru yaparken eklenilmesidir. Aksi halde başvuru reddedilir.
Başvuruda istenilen belgeleri şu şekilde sıralayabiliriz; Sigorta Tahkim Komisyonu Başvuru Formu, Başvuru Sahibinin Kimlik Fotokopisi, Sigorta Şirketine Başvuru Yapıldığına, Talebin Cevapsız Kaldığına veya Reddedildiğine Dair Belge, Başvuru Ücretinin Yatırıldığına İlişkin Makbuz, Avukat Vekaleti ile Yapılan Başvurularda Vekaletname (Özel Yetki İçermelidir) Eğer Özel Yetki İçermiyorsa Açık Rıza Metni Onayı, Vekalet Suret Harç Makbuzu ( son dönemde bu şart kaldırılmıştır) ve Baro Pulu, Kaza Tespit Tutanağı, Servis Raporu, Ekspertiz Raporu, Sigorta Poliçesi, Olaya Şahit Olmuş Olan Tanıklar, Kazadan Sonra Çekilmiş Olan Fotoğraflar.
Başvuru Şartlarına Değinecek Olursak;
Tazminat Dışı Kalan Haller
Zorunlu Mali sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının Ek “1.Değer Kaybı Hesaplaması’’ bölümünün ikinci fıkrasında “Teminat Dışında Kalan Haller” başlıklı bölümde değer kaybı hesabında teminat dışı kalan haller düzenlenmiştir. Söz konusu düzenlemeye göre araçta meydana gelen hasar nedeni ile yapılan onarımlarda;
-
Mini onarım ile giderilebilen basit kaporta, plastik tampon/parça onarımları, mekanik, elektrik, elektronik, cam, radyo/teyp, lastik, hava yastığı, jant, ve döşeme aksamı hasarları,
-
Ana iskelet ve şaside hasar olmaksızın, vidalı parçalarda yapılan onarım/değişim ile giderilebilen hasarlar,
-
Aracın kaza anındaki rayiç değerinin %25’ini aşan değer kaybı talepleri, (Bu maddede düzenlenen sınır bir araç için talep edilecek toplam değer kaybı limiti olup daha önceden ödenen değer kaybı tazminatları limitten mahsup edilir),
- Kaza tarihi ile ihbar tarihi arasında araç üzerinde mülkiyet değişikliği olan araçlar ile ilgili talepler,
- Hurda Belgeli Çekme Belgeli ve işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri,
- Kısa süreli kiralık araçlar, dolmuş, taksi, uzun süreli(bir yıl veya daha uzun) kiralık araçlarda eksper tarafından hesap edilen değer kaybının %50’sini aşan talepler, test aracı, antika ve koleksiyon sayılan araçlardaki hasar sebebiyle yapılan değer kaybı talepleri,
- Tekerlekli/paletli ve zırhlı toplumsal müdahale araçları, yol süpürme araçları, belediye otobüsleri, itfaiye araçlarındaki hasar sebebiyle yapılan değer kaybı talepleri,
- Yabancı plakalı araçların Türkiye’de karıştığı kazalarda yabancı plakalı araçlar için yapılan değer kaybı talepleri; 3. araçta meydana gelen maddi hasarın, aracın rayiç bedelinin %2’sinin altında kalması halinde değer kaybı tazminatı araçta meydana gelen maddi hasar tutarını aşamaz
