Depremzedeler İçin Hukuk Rehberi

Vatandaşımız neler yapmalı? Hakları neler?

Bilindiği üzere ülkemiz bir deprem bölgesi olduğundan; deprem sigortası yaptırmak yasal bir sorumluluktur. Doğal Afet Sigortaları Kurumu; yani DASK bu amaçla kurulmuş bir kuruluştur. Sigortasını yaptırmış olan vatandaşlarımızın; tespit edilmiş olan zararları DASK’ın sorumluluğundadır. Vatandaşlarımızın zararlarını tazmin edebilmesi için ihbarda bulunulması zorunludur. Dask ihbarı; ALO 125 aranarak, dask.gov.tr adresindeki online hasar işlemleri linkini tıklayarak ya da DASK’ı düzenleyen sigorta şirketine ulaşarak hasar ihbarında bulunulabilir. Bu kapsamda poliçe limitleri dahilinde tazminatlar ödenmektedir.
DASK’ı olmayan vatandaşlarımız; daha sonra dava açtıklarında ellerinde delil olması için Sulh Hukuk Mahkemesi’nden delil tespiti talep edebilirler. Biz Şanlıurfa Barosu olarak yıkılan binalarda bu çalışmayı gerçekleştirdik. Burada 4539 sayılı kanun gereğince adli yardım taleplerinın kabul edileceğini; bu nedenle vatandaşlarımızın parasal kayıplarının olmayacağını belirtmek gerekir. Çünkü vatandaşlarımızın yapı müteahhitlerine, yapımda görev alan mühendislere idareye karşı dava açma hakları bulunmaktadır.
Depremden etkilenen konut, işyeri gibi yapılarda depremden itibaren 30 günlük süre içerisinde bir hasar tespiti yapılmazsa, inceleme yapılması için Çevre Ve Şehircilik İl Müdürlüğüne dilekçe verilmesi gereklidir. Yapılmış olan hasar tespitinin yanlış olduğu düşünülüyor ise yine Çevre Ve Şehircilik İl Müdürlüğüne 30 gün içerisinde itiraz edilebilir. İtiraz tespiti son tespittir. Yine yanlışlık olduğu düşünülüyor ise mahkemeye başvurulması gerekmektedir. Aynı bina içerisindeki kişilerden yalnız birinin itiraz etmesi yeterlidir.
Konutları yıkılan, ağır hasarlı tespiti yapılan, acil yıkılacak ya da orta hasarlı afetzedelerin AFAD a 60 gün içerisinde hak sahipliği başvurusu yapması gerekmektedir. Hak sahipliği başvurularının e-devlet sistemi üzerinden yapılması mümkündür. Hak sahipliği başvurusu yapmayan depremzedeler belirlenen haklardan yararlanmayacaklardır.
Depremden etkilenen yapının yıkılması ya da ağır hasarlı olması nedeniyle yıkılacak olması nedeniyle hak sahibi olanlara konut kredisi verilmekte ya da AFAD adına TOKİ tarafından konut inşa edilmektedir. Konutun TOKİ tarafından yapılması halinde belli vadelerde hak sahiplerince ödemeler yapılmaktadır.
Depremden etkilenen yapının orta hasarlı olduğu tespit edilirse AFAD binanın güçlendirilmesi için kredi verecektir. Bir yıllık süre içerisinde güçlendirilmeyen yapılar için yıkım kararı alınacaktır.
Az hasarlı ya da hasarsız olduğu tespit edilen yapılarda AFAD kapsamında maalesef konut kredisi yardımı yapılmamaktadır.
AFAD tarafından; e-Devlet sorgulamasında evlerine ait yıkık/acil yıkılacak/ağır,orta,az hasarli hasar tespiti kaydı görünenlere Ziraat Bankası aracılığıyla 10.000,00 TL ödenmektedir. Ödeme yapılması için herhangi bir başvuruya ihtiyaç duyulmamaktadır.
Evleri yıkık/acil yıkılacak/ ağır, orta hasarla olarak tespit edilen tüm afetzedelere, 15.000TL taşınma desteği Ziraat Bankası aracılığıyla 10.000,00 TL ödenmektedir. Ödeme yapılması için herhangi bir başvuruya ihtiyaç duyulmamaktadır.
Evleri yıkık/acil yıkılacak/ağır, orta hasarlı, kiraya çıkacak ev sahibi afetzedelere 1 yıl boyunca aylık 5.000 TL, kiracı afetzedelere ise aylık 2.000 TL kira yardımı yapılacaktır. Yardımlar için e-Devlet’ten başvuru yapılması gerekmektedir. Konteyner kentlerde oturmayı tercih eden afetzedelere ise sadece 15.000 TL taşınma yardımı yapılacak olup kira yardımı yapılmayacaktır.