Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Yalçınkaya/ Türkiye Kararı Işığında FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütüne Üyelik Suçuna Dayanak Delillerinin Değerlendirmesi
26 Eylül 2023 Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince Yüksel Yalçınkaya isimli başvurucu ile ilgili büyük dairede görülen 15669/20 başvuru numaralı dava sonuçlandı. Gerekçeli kararda içerik itibariyle Türkiye’de devam eden yahut sonuçlanmış FETÖ/PDY terör örgütüne üyelik ya da yardım konulu davalarla ilgili önemli hususlar yer almakta. Bu nedenle bu yazıyı hazırlama gereği duyduk. Ekteki dilekçeyi tüm başvurucular bireysel durumlarına göre kullanabilirler. Uyarlanması gereken kısımlar çoğunlukla koyu renkli yazılmıştır. Dilekçelerden biri kesinleşen dosyalar için yargılamanın yenilenmesi talebi olarak; diğeri ise devam eden yargılamalarda içerik uyarlanarak savunma dilekçesi, ek istinaf dilekçesi, ek temyiz dilekçesi vb şekillerde ilgili makamlara sunulabilir. Meslektaşlarım da müvekkilleri ile ilgili olarak ekteki dilekçeyi uyarlayarak kullanabilirler. Adalet arayışınıza ışık tutması dileğiyle.. Keyifli okumalar..
Yüksel Yalçınkaya isimli başvuran; “FETÖ/PDY” olarak ifade edilen silahlı terör örgütüne üyelikten 21 Mart 2017 tarihinde Kayseri Ağır Ceza Mahkemesince altı yıl üç ay hapis cezasına mahkum edilmiştir. Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen gerekçeli kararın içeriğinde başvuranın; “ByLock” isimli şifreli bir mesajlaşma uygulamasını kullanması, Bank Asya isimli bankada hesabının olması, Aktif Eğitimciler Sendikasına üye olması ve son olarak Kayseri Gönüllü Eğitimciler Derneği’ne üye olması nedeniyle anılan mahkûmiyet hükmü kurulmuştur.
Başvurucunun yapmış olduğu başvuru, AİHM de örnek dava olarak seçilmiştir. İşbu başvuruda yapılan tespitler, gelecek başvurularda da emsal teşkil edecektir. 26 Eylül 2023 tarihinde içeriği halka açık şekilde ilan edilen bu başvuru ile Türkiye’de benzer iddialarla yargılananlar açısından değişen durumlar söz konusudur. AİHM’nin Sözleşme’nin 6., 7., 8., 11. maddeleri ile ilgili ihlal tespitleri Türkiye’deki mahkemeler açısından bağlayıcıdır.
AİHM’NİN YAPTIĞI TESPİTLER KISACA ŞU ŞEKİLDE SIRALANABİLİR;
- 2017 yılından önce, FETÖ/PDY terör örgütü ile ilgili olarak kesinleşen bir mahkeme kararı olmadığından, üyelik suçundan mahkumiyet için “bilme ve isteme” şeklinde oluşması gereken özel kastın öncelikle ve özellikle incelenmesi gerektiği ifade edilmiştir.
- ByLock kullanıldığının tespit edildiği durumların mahkûmiyet için tek başına yeterli olmadığını ifade edilmiştir. Mahkeme, somut içerik ve deliller olmadan tüm kullanıcı tabanı hakkında cezalandırma yapılmasının öngörülemez olduğunu, yasallık ilkesine ve bireysel cezai sorumluluğa aykırı olduğunu ifade etmiş ve yasallık ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırı olduğunu ifade etmiştir.
- AİHM, ByLock verilerinin MİT tarafından alındığı koşulların “kaliteleri” konusunda ilk bakışta şüphe uyandırdığını kabul etmekle beraber, bu verilerin doğruluğunu sorgulamak için yeterli unsurlara sahip olmadığını belirtmiştir.
- AİHM sendika ve derneklerin, darbe girişiminin ardından FETÖ/PDY ile bağlantılı oldukları gerekçesiyle 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılmadan önce yasal olarak kuruldukları ve faaliyet gösterdikleri, görünüşte Sözleşme’nin 11. maddesi kapsamına giren ve şiddeti teşvik etmeyen veya demokratik bir toplumun temellerini başka bir şekilde reddetmeyen eylemlerin yasallık karinesinden yararlanması gerektiğini vurgulamıştır.
- Yalçınkaya davasında hükümet tarafından başvurana atfedilen diğer eylemlerin – yani Bank Asya’da bir hesap kullanması, sendika ve derneğe üye olunması gibi – yalnızca bir doğrulama kaynağı olarak hizmet ettiğine itiraz edilmemektedir. Hükümet, bu bağlamda, kalan eylemlerin FETÖ/PDY üyeliğini kanıtlamak için tek başına yeterli olmayacağını, ancak diğer “önemli” kanıtları desteklemek için kullanılabileceğini açıkça teyit etmiştir. Bankasya’da hesabı olma konusunda, Bylock dışındaki delillere konu okula kayıt, gazete aboneliği vb. eylemlerin yasallık karinesinden istifade edeceği; AİHM’nin Taner Kılıç kararında ortaya konulmuştur. Bu davada bu karara atıf yapan Büyük Daire, Bylock dışındaki diğer delillerden terör örgütü üyeliği sonucu doğmayacağında tereddüt bulunmadığının altını çizmiştir. Bu durumda bank asya, khk ile kapatılan bir kurumda öğretmenlik, çocuğunu kapatılan bir okulda okutma gibi delil olarak gösterilen olguların öncelikle sözleşmenin kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesini ihlal ettiğinin kabulü anlamına gelmektedir.
- AİHM, Sözleşme’nin 46. maddesi uyarınca kararların icrası bağlamında; Mahkeme’nin Sözleşme’nin ihlal edildiğini tespit ettiği bir karar, davalı Devlet’e, tespit edilen ihlale son verme ve ihlalden önceki durumu mümkün olduğunca eski haline getirecek şekilde sonuçlarını telafi etme yükümlülüğü getirdiğini ifade ederek; yeniden yargılamanın veya davanın yeniden açılmasının ilke olarak ihlali telafi etmek için çoğu zaman en uygun yol olduğunu vurgulamıştır.
- AİHM, diğer davalardan ayrı olarak; somut dava için yargılamanın yenilenmesi yolunu işaret ederken, “benzer vakalara ilişkin alınacak tedbirleri” de hükme bağlamıştır. AİHM, gelecekte çok sayıda davada benzer ihlalleri tespit etmek zorunda kalmamak için; özellikle ulusal mahkemeler önünde görülmekte olan davalarla sınırlı olmamak üzere, gerekli sonuçları çıkarmak ve burada ihlal bulgularına yol açan yukarıda tespit edilen sorunu çözmek için uygun olan diğer genel tedbirleri alması gerekmektedir.
AİHM KARARI SONRASI FETÖ/PDY SUÇU İLE YARGILANANLARIN ATABİLECEĞİ ADIMLAR
- Ceza davası derdest olan ilgililer; yargılamanın devam ettiği makama örnek dilekçelerde yer alan yazılı savunma dilekçesini verebilir.
- Cezası Yargıtay incelemesinden geçerek infaz aşamasında ya da infazı tamamlanmış dosyalarda YARGILAMANIN YENİLENMESİ dilekçesi verilebilir.
- Anayasa Başvurusu yapılan ceza dosyaları için karar, ek beyan dilekçesi ekinde AYM ye ibraz edilerek hak ihlali kararı verilmesi talep edilmelidir.08.10.2023
Av. Hacer Perihan DEMİREL
